Governance en intern toezicht

Goed bestuur en goed intern toezicht  worden als belangrijke randvoorwaarde gezien voor het borgen van kwaliteit van onderwijs in alle sectoren. De in te voeren wet Versterking bestuurskracht betekent een verdere aanscherping in de regulering van de governance voor instellingen. Het interne toezicht krijgt een grotere verantwoordelijkheid, en zal bijvoorbeeld bij calamiteiten contact moeten leggen met de inspectie. De medezeggenschapsraad krijgt in het kader van de ‘checks and balances’ in alle sectoren een belangrijkere rol toebedeeld. Dit alles betekent dat het spel van bestuurlijke verhoudingen tussen de verschillende actoren nog complexer wordt.

De instelling opereert hierbij niet alleen, maar in een (boven)bestuurlijk netwerk. Hoger onderwijsinstellingen werken samen door middel van publiek-private samenwerkingsconstructies in bijvoorbeeld Centres of Expertise. Primair- en voortgezet onderwijsinstellingen zijn bestuurlijk-regionaal in samenwerkingsverbanden passend onderwijs ondergebracht. Het MBO kent de regionale macro-doelmatigheidsafspraken. Deze samenwerkingsverbanden en afspraken roepen nieuwe vragen op rond de inrichting van de governance. Wie heeft welke (eind)verantwoordelijkheden? Hoe is het intern toezicht geregeld? Hoe beoordelen we de (bestuurlijke) effectiviteit van dergelijke samenwerking?

Meer verantwoordelijkheden en uitbreiding van ‘toezichtscompetenties’ betekent ook een aanscherping van de eisen aan bestuurders en toezichthouders. Een regelmatige kritische zelfreflectie van het bestuur, het interne toezicht en de onderlinge samenwerking is een must. Niet alleen omdat de wet en de verschillende codes voor goed bestuur hiervan uitgaan, maar vooral omdat besturen en toezichthouders zelf willen laten zien dat zij ‘in control’ zijn.

Instellingsbesturen en interne toezichthouders zullen de verdere ontwikkeling van de governance en het intern toezicht om genoemde redenen krachtig ter hand moeten nemen. Hobéon heeft op dit vlak kennis en ervaring in het adviseren en beoordelen van (de kwaliteit van) bestuur en toezicht. Zo werd voor de VTOI (Vereniging van toezichthouders in onderwijsinstellingen) een Referentiekader voor de toezichthouder ontworpen. Dit kader bevat voor de (beginnende) toezichthouder enkele centrale ijkpunten, op basis van de actuele wet- en regelgeving.

Hieronder treft u een aantal manieren aan waarop wij u verder kunnen ondersteunen.

  • Juridische kwaliteitsaudit intern toezicht

    Door middel van een (beperkte) documentenanalyse en interview van de belangrijkste stakeholders, en met behulp van het referentiekader, gaan we na of de organisatie van de governance van de instelling voldoet aan de actuele (wettelijke) maat van goed bestuur een aan de codes. Tevens inventariseren we waar mogelijke risico’s zijn en waar eventuele actie nodig is. Via trainingsmodules kunnen we interne toezichthouders, besturen en medezeggenschapsorganen op ‘vlieghoogte’ brengen, en zo de compliance van de instellingen verbeteren.

  • Governance en intern toezicht in de keten

    Een ketenreview maakt duidelijk op welke wijze de (juridisch-bestuurlijke) samenwerking in een keten is opgezet en aangepakt kan worden. Samen met uw ketenpartners analyseren we hoe verantwoordelijkheden in de keten zijn geborgd, waar (juridisch of beleidsmatige) lacunes zijn en hoe u het samenwerkingsproces kunt verbeteren. In dit geval is de aandacht specifiek gericht op de borging van de governance.

  • Ondersteuning interne audit en zelfevaluatie intern toezicht

    Tenminste eenmaal per jaar moet het interne toezicht zichzelf kritisch evalueren en het eigen functioneren beoordelen. Dit moet meer zijn dan het ‘afvinken’ van het wettelijk kader. Hobéon heeft bij uitstek ervaring in het ondersteunen van instellingen bij de interne zorg voor goede kwaliteit en goed bestuur. Met behulp van een visitatie en externe collega’s kan een goede kritische reflectie leiden tot proactieve stappen; hoe en waar kan het interne toezicht verbeteren? Zijn de competenties goed op de orde? Beschikken we over voldoende en gevalideerde informatie? Hoe bestendigen we de relatie met bestuurders en externe stakeholders? Een gevalideerde kritische reflectie draagt bij aan goed functionerend intern toezicht en geeft vertrouwen aan het extern toezicht, en creëert daarmee ruimte voor de instelling.

  • Rechten en plichten in onderwijs governance - Actualiteitenbijeenkomst

    In een middag (of avond) praten we u bij op het gebied van recente wet- en regelgeving, jurisprudentie en de doorwerking daarvan naar bestuur, intern toezicht en de consequenties voor betrokkenen. Daarbij kunnen we op verzoek aan de hand van ontwikkelingen in de sector ook specifieke voor de instelling relevante thema’s bespreken, zoals aansprakelijkheid.

  • Governance en kwaliteitscultuur

    Hoe werkwijzen, afspraken en regelingen ook zijn vastgelegd, het functioneren ervan valt of staat met het bestaan van een kwaliteitscultuur waarbij sprake is van continue verbetering van het onderwijs en het besef deel uit te maken van een lerende gemeenschap.

    Het is belangrijk dat docenten, ouders, scholieren en regionale belanghebbenden betrokken zijn en actief en kritisch meepraten over het onderwijs. De uitdaging is deze dialoog te verbinden met de doelstellingen van de instelling en het (regelend) raamwerk van bijvoorbeeld de Inspectie. Op deze wijze is horizontale verantwoording van groot belang voor verticale verantwoording. Hobéon kan u ondersteunen met het opstellen van een op maat gemaakt (gespreks)kader voor de ontwikkeling van een kwaliteitscultuur in de instelling en opleidingen.


Meer informatie

Heeft u een vraag met betrekking tot governance of intern toezicht of wilt u meer informatie over wat wij wellicht voor u kunnen betekenen, dan kunt u contact opnemen met prof. mr. P.W.A. (Pieter) Huisman via 070 30 66 800 of p.huisman@hobeon.nl